Küresel Plastik Anlaşması için görüşmeler Busan’da başladı

‘Küresel Plastik Anlaşması’ görüşmelerinin beşinci turunda görüş ayrılıkları derin. Plastik lobisi ise üretimi azaltmak yerine atık yönetimine odaklanması için bastırıyor.

BM Hükümetlerarası Müzakere Komitesi’nin küresel bir plastik anlaşması yapabilmek için başlattığı görüşmelerinin beşinci turu (INC-5), Güney Kore’nin Busan kentinde başladı.

Müzakerelere katılan 175 ülkenin delegeleri bir hafta boyunca dünyanın plastik kirliliği sorununu çözecek yasal olarak bağlayıcı bir anlaşma yapmaya çalışacak.

Busan’da en tartışmalı konu, şirketlerin ürettiği plastik miktarına sınırlama konulup konulmayacağı olacak. Ancak konuyla ilgili ülkelerin derin görüş ayrılıklarının aşılıp aşılmayacağı hala bir soru işareti.

Son müzakere turu, nisan ayında Kanada‘nın Ottowa kentinde yapılmış ve Suudi Arabistan, Çin gibi petrokimya üreten ülkelerin, plastik kirliliğinin yükünü çeken ülkelerin protestolarına rağmen plastik üretimini hedef alan çabalara sert bir şekilde karşı çıkması nedeniyle plastik üretiminin sınırlandırılması konusunda bir yol haritası belirlenememişti.

Plastiğin çoğu fosil yakıtlardan üretiliyor. Plastik Endüstrisi Derneği’ne göre Suudi Arabistan, geçen yıl ihracatın yaklaşık yüzde 17’sini oluşturan, yaygın bir plastik türü olan birincil polipropilenin dünyanın en büyük ihracatçısı. Derneğin verilerine göre Çin, ABD ve Almanya da 2023 yılında ihracat ve ithalata göre küresel plastik ticaretine öncülük etti. 

Plastik anlaşması görüşmelerindeki bölünmeler, BM’nin küresel ısınmayı azaltma çabalarını da sekteye uğratıyor.

INC Başkanı Luis Vayas Valdivieso bu haftaki müzakerelerin bir anlaşma ya da anlaşmaya yol açacak bir metinle sonuçlanacağından emin olduğunu söyledi.

Busan’daki açılış oturumunda konuşan Valdivieso, “Önemli bir müdahale yapılmazsa, 2040 yılına kadar çevreye giren yıllık plastik miktarının 2022’ye kıyasla neredeyse iki katına çıkması bekleniyor. Bu, insanlığın varoluşsal bir meydan okumayla yüzleşmek için ayağa kalkmasıyla ilgili” dedi.

Geçen ağustos ayında ABD anlaşmada plastik üretim kapaklarının da yer almasını  destekleyeceğini açıklamıştı. AB ülkeleri, Kenya, Peru ve “Yüksek Hırs Koalisyonu”ndaki ülkeler de başından beri bunu destekliyor.

Ancak Donald Trump‘ın başkan seçilmesi, ülkenin bu pozisyonuyla ilgili soru işaretleri de yaratıyor. Trump, ilk başkanlığı sırasında çok taraflı anlaşmaları ve ABD’nin petrol ve petrokimya üretimini yavaşlatacak veya durduracak her türlü taahhüdü reddetmişti.

BM Çevre Programı İcra Direktörü Inger Andersen, açılışta plastik ürün ve kimyasalların azaltılması ve plastik atıklarla başa çıkmak için bir finansman mekanizması konusunda fikir ayrılığına düşen delegelerden, 2022 BM Çevre Meclisi kararının “yaşam döngüsü yaklaşımıyla plastiklerin sürdürülebilir üretimi ve tüketimi” çağrısı yaptığını hatırlamalarını istedi.

Fiji İklim Bakanı ve Baş İklim ve Plastik Müzakerecisi Sivendra Michael de Fiji gibi bir Pasifik ada ülkesi için, kırılgan ekosistemini ve halk sağlığını korumak adına küresel bir plastik anlaşmasının hayati önem taşıdığını söyledi.

Petrokimya endüstrisi ise uluslararası bir anlaşmayı desteklediğini belirtti; ancak hükümetleri zorunlu plastik üretim sınırları koymaktan kaçınmaya ve geri dönüşüm gibi plastik atığını azaltacak çözümlere odaklanmaya çağırdı.

Kimyasal üreticisi BASF‘ta performans malzemeleri başkanı Martin Jung, “Eğer gerçekten plastik kirliliğini sona erdirmeye vurgu yaparsa, bir anlaşmanın başarılı olduğunu görürüz. Başka hiçbir şeye odaklanılmamalı” dedi.